Monday Blues có thật không? Vì sao thứ Hai đôi khi khiến chúng ta uể oải hơn?
“Monday Blues” là cách gọi phổ biến cho cảm giácần như thế nào?
Cuối tuần thường cho phép một số người kiểm soát thời gian nhiều hơn. Khi tuần làm việc bắt đầu, lịch trình, deadline và yêu cầu công việc quay trở lại. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc lịch làm việc thực tế, không phải ai cũng nghỉ thứ Bảy và Chủ nhật.
Nghiên cứu nhật ký hằng ngày của Pindek và cộng sự (2021) trên 139 nhân viên ghi nhận sự hài lòng công việc thấp hơn và một số tác nhân stress được cảm nhận nhiều hơn vào đầu tuần. Đây là bằng chứng về một mẫu nhân viên làm tuần truyền thống, không chứng minh một cơ chế duy nhất hoặc một quy luật cho mọi nghề.
Social jetlag có phải nguyên nhân?
Social jetlag mô tả sự lệch giữa thời điểm ngủ trong ngày làm việc và ngày tự do, thường được đo bằng chênh lệch giữa điểm giữa của hai khoảng ngủ. Ví dụ, ngủ và thức muộn hơn nhiều vào cuối tuần có thể tạo ra sự thay đổi lớn về lịch ngủ, nhưng chỉ so giờ thức dậy chưa đủ để tính social jetlag.
Sự lệch lịch này có thể góp phần khiến đầu tuần khó thức và thiếu tỉnh táo ở một số người. Tuy nhiên, tổng quan của Caliandro và cộng sự (2021) không cho phép xem social jetlag là lời giải thích duy nhất hoặc nguyên nhân đã được chứng minh cho mọi trường hợp Monday Blues.
Bạn ghét thứ Hai hay ghét điều đang chờ mình vào thứ Hai?
Đây là một câu hỏi hữu ích. Nếu cảm giác khó chịu chủ yếu xuất hiện trước một cuộc họp, một người quản lý hoặc một khối lượng công việc cụ thể, vấn đề có thể nằm ở điều kiện công việc hơn là ngày trong tuần.
Nếu sự uể oải, mất hứng thú và buồn bã kéo dài xuyên suốt cả tuần và nhiều lĩnh vực cuộc sống, cũng không nên tự giải thích mọi thứ bằng “Monday Blues”. Khi những thay đổi này kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ đến hoạt động thường ngày, nên tìm sự đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
Có thể làm gì để đầu tuần dễ chịu hơn?
Bạn có thể thử giữ lịch ngủ không lệch quá xa giữa ngày làm việc và ngày tự do, nếu điều kiện sống cho phép. Đồng thời, hãy giảm “chi phí chuyển đổi” vào đầu tuần bằng cách chuẩn bị một số việc từ hôm trước, phân bổ nhiệm vụ khó hợp lý và xác định một hoạt động tích cực mình có thể mong đợi. Đây là những gợi ý thực hành để thử, không phải phương pháp điều trị hoặc bảo đảm hết chán nản.
Nếu vấn đề nằm ở công việc, tối ưu thói quen cá nhân sẽ không giải quyết toàn bộ nguồn stress. Khi đó cần nhìn vào khối lượng công việc, quyền kiểm soát, quan hệ nơi làm việc và khả năng phục hồi.
Lưu ý học thuật
Lời kết
Thứ Hai không có một khả năng sinh học đặc biệt đã được xác lập khiến mọi người buồn. Nhưng nó có thể là điểm chuyển tiếp giữa hai cấu trúc sống rất khác nhau: cuối tuần và tuần làm việc.
Nếu thứ Hai nào cũng trở thành ngày tệ nhất, câu hỏi thú vị không chỉ là “làm sao để yêu thứ Hai?”, mà còn là “điều gì trong tuần sống của mình khiến sự quay trở lại trở nên nặng nề đến vậy?”
Tài liệu tham khảo học thuật
Suk, H. W., Choi, E., Na, J., Choi, J., & Choi, I. (2021). Within-person day-of-week effects on affective and evaluative/cognitive well-being among Koreans. Emotion, 21(5), 1114–1118. Xem nghiên cứu
Pindek, S., Zhou, Z. E., Kessler, S. R., Krajcevska, A., & Spector, P. E. (2021). Workdays are not created equal: Job satisfaction and job stressors across the workweek. Human Relations, 74(9), 1447–1472. Xem nghiên cứu
Caliandro, R., Streng, A. A., van Kerkhof, L. W. M., van der Horst, G. T. J., & Chaves, I. (2021). Social jetlag and related risks for human health: A timely review. Nutrients, 13(12), Article 4543. Xem tổng quan
