Người thân của bạn đang cố bỏ rượu hoặc opioid, bác sĩ nhắc đến naltrexone, còn bạn chưa rõ đây là thuốc gì. Naltrexone là thuốc chặn thụ thể opioid, được phê duyệt để hỗ trợ điều trị rối loạn sử dụng rượu và rối loạn sử dụng opioid. Thuốc không tạo cảm giác “phê”, không phải chất thay thế opioid và phát huy tốt nhất khi đi cùng tư vấn, hỗ trợ tâm lý. Cùng Trần Toàn Psy tìm hiểu nhé!
Naltrexone là thuốc gì?
Naltrexone là thuốc kê đơn thuộc nhóm đối kháng opioid, dùng cùng tư vấn và hỗ trợ xã hội cho người đã ngưng rượu hoặc opioid.1 Thuốc giúp giảm cơn thèm rượu và chặn tác dụng của opioid.1 Naltrexone được phê duyệt dùng trong y khoa tại Mỹ từ năm 1984.2 Hiện có hai dạng chính là viên uống và thuốc tiêm bắp tác dụng kéo dài, dạng tiêm phải do nhân viên y tế chuẩn bị và thực hiện.3
Naltrexone tác động lên não như thế nào?
Naltrexone gắn vào thụ thể opioid nhưng không kích thích thụ thể ấy, nhờ vậy opioid đưa từ ngoài vào khó phát huy tác dụng.4 Thuốc gắn mạnh nhất vào thụ thể mu, loại thụ thể giúp opioid giảm đau và tạo cảm giác sảng khoái.3,4 Naltrexone gần như không có tác dụng giống opioid, và dạng tiêm không đi kèm hiện tượng dung nạp hay lệ thuộc.3
Với rượu, các chất giống opioid do cơ thể tự tiết ra góp phần củng cố cảm giác dễ chịu khi uống, và naltrexone chặn bớt vòng củng cố này.2 Nhờ vậy, cơn thèm rượu có thể dịu đi ở một số người.1 Dù vậy, lợi ích này không xuất hiện ở tất cả những ai dùng thuốc.2
Naltrexone được phê duyệt cho những trường hợp nào?
Ở Mỹ, naltrexone dạng uống được chỉ định cho lệ thuộc rượu và để chặn tác dụng của opioid đưa từ ngoài vào.5 Dạng tiêm tác dụng kéo dài được chỉ định cho lệ thuộc rượu ở người đã ngưng uống được trước khi bắt đầu.3 Dạng này còn được chỉ định để phòng tái nghiện opioid sau giai đoạn cắt cơn.3
Ở Anh, naltrexone dạng viên uống được cấp phép theo từng sản phẩm. Một sản phẩm dùng trong chương trình điều trị nghiện rượu để giảm nguy cơ tái uống và giảm thèm rượu.6 Một sản phẩm khác dùng hỗ trợ người từng lệ thuộc opioid đã cắt cơn, trong chương trình có hướng dẫn tâm lý.7 Ở các nước Liên minh châu Âu và ở Việt Nam, dạng thuốc và chỉ định có thể khác, nên bạn cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Naltrexone giúp người có rối loạn sử dụng rượu đến đâu?
Với rượu, bằng chứng cho naltrexone dạng uống khá vững, nhưng mức tác dụng chỉ ở tầm vừa phải. Một tổng quan Cochrane năm 2010 tổng hợp 50 thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên với 7.793 người lệ thuộc rượu.8 So với nhóm dùng giả dược, nguy cơ quay lại uống nhiều ở nhóm naltrexone còn khoảng 83%.8 Riêng nguy cơ quay lại uống dù chỉ một chút thì khác biệt chưa đủ rõ.8
Một phân tích gộp năm 2023, tức tổng hợp kết quả của nhiều nghiên cứu, gồm 118 thử nghiệm với 20.976 người tham gia.9 Cứ khoảng 11 người dùng naltrexone dạng uống thay vì giả dược thì có thêm một người không quay lại uống nhiều.9 So với giả dược, dạng tiêm đi kèm số ngày có uống ít hơn khoảng 5 ngày trong 30 ngày điều trị.9 Nhóm tác giả ủng hộ dùng naltrexone dạng uống và acamprosate như lựa chọn thuốc hàng đầu, cùng với can thiệp tâm lý xã hội.9
Khi so trực tiếp với acamprosate, một phân tích gộp năm 2014 không thấy khác biệt rõ về tỷ lệ quay lại uống.10 Với dạng tiêm, thử nghiệm cấp phép ở Mỹ ghi nhận số ngày uống nhiều giảm hơn so với giả dược.3 Lợi ích rõ hơn ở nhóm nhỏ đã ngưng uống trước khi bắt đầu, còn ở nhóm vẫn đang uống thì không thấy tác dụng tương tự.3
Với rối loạn sử dụng opioid, bằng chứng nói gì?
Với opioid, bằng chứng mạnh hơn ở dạng tiêm tác dụng kéo dài so với dạng uống. Trong thử nghiệm 24 tuần dùng để cấp phép ở Mỹ, người vừa cắt cơn được chia ngẫu nhiên dùng dạng tiêm hoặc giả dược, và ai cũng được hỗ trợ tâm lý xã hội.3 Từ tuần 5 đến tuần 24, khoảng 36% người ở nhóm thuốc không dùng opioid ở mọi lần kiểm tra, so với 23% ở nhóm giả dược.3
Một hướng dẫn năm 2021 của SAMHSA, tức cơ quan phụ trách dịch vụ sức khỏe tâm thần và sử dụng chất của Mỹ, ghi nhận dạng tiêm giúp giảm dùng opioid tốt hơn giả dược.4 Ngược lại, dạng uống chưa cho thấy tốt hơn giả dược, và việc không uống thuốc đều làm hạn chế cách dùng này.4 Một tổng quan Cochrane năm 2011 với 13 nghiên cứu và 1.158 người tham gia cũng không thấy khác biệt rõ giữa naltrexone uống và giả dược.11 Trong các nghiên cứu này, chỉ khoảng 28% người ở lại điều trị.11
Naltrexone khác methadone và buprenorphine như thế nào?
Khác biệt lớn nhất nằm ở cách thuốc tác động lên thụ thể opioid. Methadone là chất chủ vận toàn phần, tức kích thích thụ thể ngày càng mạnh khi lượng thuốc tăng.4 Buprenorphine là chất chủ vận một phần, tác dụng chỉ tăng đến một mức trần.4 Naltrexone là chất đối kháng, gắn vào thụ thể nhưng không kích thích.4 Vì thế, methadone và buprenorphine giúp giảm triệu chứng cai, còn naltrexone thì không.4

Một thử nghiệm năm 2018 tại Mỹ chia ngẫu nhiên 570 người trưởng thành có rối loạn sử dụng opioid dùng naltrexone dạng tiêm hoặc buprenorphine-naloxone.12 Khó khăn đầu tiên là bắt đầu được thuốc, với 72% ở nhóm naltrexone so với 94% ở nhóm buprenorphine.12 Tính trên mọi người được chia nhóm, tỷ lệ tái nghiện trong 24 tuần là 65% ở nhóm naltrexone và 57% ở nhóm buprenorphine.12 Ở những người đã bắt đầu được thuốc, tỷ lệ tái nghiện của hai nhóm tương đương nhau.12
Vì sao phải ngưng opioid trước khi bắt đầu naltrexone?
Người còn lệ thuộc opioid mà dùng naltrexone có thể bị hội chứng cai xuất hiện đột ngột.3 Hội chứng cai do thuốc đối kháng gây ra có thể nặng đến mức phải nằm viện, có trường hợp phải điều trị hồi sức tích cực.3 Nhãn dạng uống mô tả triệu chứng thường đến rất nhanh, có thể kéo dài và kèm lú lẫn hay ảo giác ở một số người.5
Vì vậy, nhãn thuốc yêu cầu người dùng không còn opioid trong cơ thể trước khi bắt đầu, kể cả tramadol.3 Opioid có thể nằm trong thuốc giảm đau, thuốc ho hay thuốc trị tiêu chảy, nên bạn cần kể với bác sĩ mọi thuốc đã dùng gần đây.1 Bác sĩ có thể cho làm xét nghiệm và sẽ không kê naltrexone nếu bạn vừa dùng opioid.1 Khoảng thời gian cần chờ khác nhau theo loại opioid, và người chuyển từ methadone hay buprenorphine có thể cần chờ lâu hơn.3
Vì sao nguy cơ quá liều opioid tăng sau khi ngừng naltrexone?
Sau giai đoạn cắt cơn, cơ thể giảm khả năng chịu đựng opioid, tức là một lượng nhỏ hơn trước đã có thể gây ngộ độc.3 Khi tác dụng chặn của naltrexone yếu dần rồi hết, dùng lại lượng opioid như trước có thể gây suy hô hấp và đe dọa tính mạng.3 Nhãn thuốc ghi nhận các ca quá liều tử vong gần cuối khoảng cách giữa hai mũi tiêm, sau khi lỡ một mũi hoặc sau khi ngừng điều trị.3

Nhãn thuốc cũng cảnh báo rằng cố dùng thêm opioid để “vượt qua” tác dụng chặn của naltrexone là đặc biệt nguy hiểm.3 Người dùng nên cho gia đình và người thân thiết biết mình đang nhạy cảm hơn với opioid.3 Nhãn Mỹ còn khuyên người kê đơn trao đổi với người dùng và gia đình về thuốc đảo ngược quá liều opioid, chẳng hạn naloxone.3 Sau khi kết thúc điều trị, hãy báo cho bác sĩ kê thuốc mới biết rằng bạn từng dùng naltrexone.1
Nếu bạn đã ngừng naltrexone, lỡ một mũi tiêm hoặc thấy khó tránh xa opioid, hãy trao đổi sớm với người kê đơn thay vì tự xoay xở một mình. Cách liên hệ khẩn cấp có ở mục Khi nào cần tìm hỗ trợ?
Cần lưu ý gì về gan, chỗ tiêm và tâm trạng?
Naltrexone có liên quan đến một số ca viêm gan và rối loạn chức năng gan, dù nhiều trường hợp còn có nguyên nhân khác như bệnh gan do rượu hay viêm gan B, C.3 Nên đi khám ngay nếu có dấu hiệu như đau vùng bụng trên bên phải, nước tiểu sẫm màu, vàng da hoặc vàng mắt.1 Ở Anh, NICE, tức viện xây dựng hướng dẫn lâm sàng quốc gia, khuyên đánh giá sức khỏe gồm cả xét nghiệm chức năng gan trước khi bắt đầu.13

Với dạng tiêm, chỗ tiêm có thể đau, sưng, đỏ, bầm, ngứa hoặc cứng lại.3 Nhãn thuốc lưu ý một số ca có thể rất nặng, như áp xe hay hoại tử mô phải phẫu thuật, có ca để lại sẹo.3 Vì vậy, nếu chỗ tiêm đau, sưng hoặc cứng ngày càng nhiều, bạn nên báo ngay cho người kê đơn.
Nhãn thuốc khuyên theo dõi dấu hiệu trầm cảm và ý nghĩ tự sát ở người có lệ thuộc rượu hoặc opioid, kể cả người đang dùng naltrexone.3 Trong thử nghiệm dạng tiêm ở người lệ thuộc rượu, các biến cố này hiếm gặp nhưng xuất hiện nhiều hơn ở nhóm dùng thuốc, khoảng 1% so với 0% ở nhóm giả dược.3 Với dạng uống, các báo cáo sau khi thuốc lưu hành chưa xác lập quan hệ nhân quả.5 Dù vậy, thuốc không làm giảm nguy cơ tự sát.5
Nếu bạn hoặc người thân thấy buồn bã kéo dài, mất hy vọng hay có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy báo người kê đơn sớm và nhờ một người tin cậy ở bên. Cách liên hệ khẩn cấp có ở mục Khi nào cần tìm hỗ trợ?
Tác dụng phụ thường gặp của naltrexone là gì?
Tác dụng phụ hay gặp nhất của naltrexone là các vấn đề tiêu hóa như buồn nôn và nôn. Trong một nghiên cứu theo dõi an toàn ở khoảng 570 người lệ thuộc rượu dùng dạng uống, các tác dụng phụ mới hay gặp gồm buồn nôn, đau đầu, chóng mặt, bồn chồn, mệt mỏi và khó ngủ.5 Ở người lệ thuộc opioid, nhãn còn ghi nhận lo âu, đau bụng, thiếu năng lượng và đau cơ khớp.5 Dạng tiêm có thêm phản ứng tại chỗ tiêm, chuột rút, buồn ngủ và chán ăn.3
Các tổng hợp nghiên cứu cho thấy bức tranh tương tự. Phân tích gộp năm 2023 ghi nhận người dùng naltrexone bị buồn nôn nhiều hơn khoảng 1,7 lần và nôn nhiều hơn khoảng 1,5 lần so với nhóm giả dược.9 Tổng quan Cochrane năm 2010 cũng thấy buồn nôn và buồn ngủ ban ngày là tác dụng phụ chính.8
Vì sao naltrexone cần đi cùng hỗ trợ tâm lý xã hội?
Naltrexone được dùng trong một chương trình điều trị toàn diện, không phải để dùng riêng lẻ. Nhãn dạng tiêm ghi rằng điều trị nên đi cùng hỗ trợ tâm lý xã hội.3 Nhãn dạng uống cho biết kết quả tốt trong thử nghiệm đi kèm cường độ và thời gian điều trị, nhóm hỗ trợ cộng đồng và việc dùng thuốc đều đặn.5
Với rượu, hướng dẫn NICE khuyên cân nhắc naltrexone dạng uống kết hợp một can thiệp tâm lý cá nhân, như liệu pháp nhận thức hành vi (CBT).13 NICE cũng khuyên mọi người có vấn đề với rượu được nhận một can thiệp dựa trên phỏng vấn tạo động lực ngay từ lần đánh giá đầu.13 Cách tiếp cận này giúp người uống nhận ra vấn đề, gỡ dần cảm giác vừa muốn bỏ vừa muốn giữ, và tin mình có thể thay đổi.13 Người hỗ trợ trò chuyện theo hướng nâng đỡ thay vì tranh cãi hay đối đầu.13
Với opioid, hướng dẫn của SAMHSA cho rằng người dùng thuốc có thể được lợi từ hỗ trợ tâm lý xã hội phù hợp với từng người.4 Đó có thể là tư vấn về nghiện, huấn luyện phục hồi, dịch vụ sức khỏe tâm thần hay hỗ trợ nhà ở.4 Nếu muốn hiểu rộng hơn về nghiện chất, bạn có thể đọc bài Rối loạn sử dụng chất và hội chứng cai.
Nên hỏi bác sĩ những gì về naltrexone?
Trước khi bắt đầu, hãy kể với bác sĩ mọi thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng, cùng tiền sử trầm cảm, bệnh gan hay bệnh thận.1 Hãy báo nếu bạn đang mang thai, định có thai hoặc đang cho con bú.1 Khi cần phẫu thuật, chữa răng hay cấp cứu, nhân viên y tế cần biết bạn đang dùng naltrexone.1

Bài này không khẳng định naltrexone dạng nào đang có ở Việt Nam hay được cấp phép cho chỉ định nào. Bạn có thể hỏi bác sĩ chuyên khoa hoặc dược sĩ xem thuốc có sẵn ở nơi mình điều trị không, dạng nào phù hợp và cần xét nghiệm gì. Nếu naltrexone chưa phù hợp, hãy hỏi thêm về lựa chọn khác như acamprosate cho rượu, methadone hay buprenorphine cho opioid.
Khi nào cần tìm hỗ trợ?
Hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần khi việc uống rượu hay dùng opioid ảnh hưởng đến sức khỏe, công việc hoặc các mối quan hệ. Nếu đang dùng naltrexone, hãy liên hệ người kê đơn khi tác dụng phụ kéo dài, khi tâm trạng đi xuống hoặc khi bạn lỡ một lần dùng thuốc. Bạn cũng có thể đọc thêm về dấu hiệu của trầm cảm.
Những dấu hiệu như đau bụng trên bên phải kèm vàng da, lú lẫn hay ảo giác cần được khám ngay tại cơ sở y tế gần nhất.1 Nếu bạn có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy nói với một người tin cậy và đến cơ sở y tế sớm. Khi có nguy hiểm tức thời hoặc cảm thấy không thể giữ an toàn, hãy gọi 115 (cấp cứu) hoặc 113 (công an) và đừng ở một mình. Một người khó thở hoặc không gọi tỉnh được sau khi dùng opioid cũng cần được cấp cứu ngay.1
Tài liệu tham khảo học thuật
1. MedlinePlus. (2026). Naltrexone. Xem nguồn
2. Singh, D., & Saadabadi, A. (2023). Naltrexone. Xem nguồn
3. Alkermes. (2026). VIVITROL (naltrexone for extended-release injectable suspension): Prescribing information. Xem nguồn
4. Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (2021). Medications for opioid use disorder (TIP 63). Xem nguồn
5. Accord Healthcare. (2025). Naltrexone hydrochloride tablets: Prescribing information. Xem nguồn
6. AOP Orphan. (2019). Adepend film-coated tablets: Summary of product characteristics. Xem nguồn
7. AOP Orphan. (2021). Naltrexone hydrochloride film-coated tablets: Summary of product characteristics. Xem nguồn
8. Rösner, S., et al. (2010). Opioid antagonists for alcohol dependence. Xem nguồn
9. McPheeters, M., et al. (2023). Pharmacotherapy for alcohol use disorder: A systematic review and meta-analysis. Xem nguồn
10. Jonas, D. E., et al. (2014). Pharmacotherapy for adults with alcohol use disorders in outpatient settings: A systematic review and meta-analysis. Xem nguồn
11. Minozzi, S., et al. (2011). Oral naltrexone maintenance treatment for opioid dependence. Xem nguồn
12. Lee, J. D., et al. (2018). Comparative effectiveness of extended-release naltrexone versus buprenorphine-naloxone for opioid relapse prevention (X:BOT): A multicentre, open-label, randomised controlled trial. Xem nguồn
13. National Institute for Health and Care Excellence. (2011). Alcohol-use disorders: Diagnosis, assessment and management of harmful drinking (high-risk drinking) and alcohol dependence. Xem nguồn




